aktualności :
Kategoria: Powiat





Mapa szczegółowa
do pobrania plik pdf.450 kB

Opracowanie mapy:
Pomorska Agencja Wydawnicza
w Bydgoszczy

 

 
Kategoria: Powiat

Powiat suski leży w Beskidach, na południowo-zachodnim krańcu województwa małopolskiego i graniczy od zachodu z powiatem żywieckim w województwie śląskim, od północy i wschodu z trzema innymi powiatami wchodzącymi w skład województwa małopolskiego: wadowickim, myślenickim i nowotarskim, a od południa z okresem Namiestovo na Słowacji.
Jest to obszar typowo górski, a naturalne bogactwo regionu stanowią lasy, zajmujące niemal 50 % jego powierzchni. Powiat suski obejmuje 9 gmin, które tworzą: dwa miasta (Sucha Beskidzka, Jordanów), jedna gmina miejsko-wiejska (Maków Podhalański) i sześć gmin wiejskich (Budzów, Bystra-Sidzina, Jordanów, Stryszawa, Zawoja, Zembrzyce). W skład powiatu wchodzi łącznie 37 miejscowości.


Południowa część powiatu, położona najwyżej, znajduje się na terenie Beskidu Żywieckiego, który dzieli się tu na trzy mniejsze jednostki geograficzne: Pasmo Babiogórskie z najwyższym szczytem całych Beskidów Zachodnich, Babią Górą (1725 m), Pasmo Polic (Polica, 1369 m) oraz Pasmo Jałowieckie, zwane też Przedbabiogórskim (Jałowiec, 1111 m). Charakterystycznym elementem krajobrazu północnej części powiatu są natomiast wzniesienia należące do niższych grup górskich - Pasma Leskowca (918 m) i Łamanej Skały (929 m) w Beskidzie Małym (na północnym zachodzie) oraz Pasma Koskowej Góry (866 m) w Beskidzie Makowskim (na północnym wschodzie).
Niemal cały teren powiatu leży w dorzeczu górnej Skawy, która jest główną rzeką regionu. Właśnie nad Skawą leżą trzy miasta: Sucha Beskidzka, Maków Podhalański i Jordanów. Do najważniejszych dopływów Skawy na tym terenie należą: Pożoga, Toporzyski Potok, Bystrzanka, Cadynka, Skawica, Grzechynia, Stryszawka i Tarnawka (lewobrzeżne), oraz Malejów, Osielec, Wieprzec, Żarnowianka i Paleczka (prawobrzeżne).
Dorzecze górnej Skawy zajmuje tereny o bardzo urozmaiconym charakterze. W Paśmie Babiogórskim panuje ostrzejszy klimat, dominują kamieniste gleby górskie, przechodzące w dolinach potoków w gleby gliniasto-kamieniste. Ze względu na ukształtowanie terenu jeszcze dziś znaczne części tego obszaru są trudno dostępne. Natomiast w Beskidach Małym i Makowskim klimat jest łagodniejszy, a płaskie dna dolin rzecznych zajmują urodzajniejsze gleby brunatne. Niższa wysokość i łagodniejsze formy stoków sprawiają, że góry te nie stanowią, ani też nie stanowiły w przeszłości, szczególnie trudnej do pokonania bariery komunikacyjnej i osadniczej.


Przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe bogactwo powiatu suskiego sprawia, że jest to atrakcyjny teren dla turystyki i wypoczynku. Służy temu m.in. bardzo dobrze rozwinięta sieć szlaków turystycznych oraz coraz liczniejsze trasy rowerowe, a także stale powiększająca się baza noclegowa.


W celu ochrony unikalnych walorów krajobrazowych i przyrodniczych Babiej Góry na południowych krańcach obecnego powiatu został utworzony w 1954 r. Babiogórski Park Narodowy a w 1976 r. został włączony do międzynarodowej sieci rezerwatów biosfery UNESCO.


Na terenie powiatu suskiego znajduje się także południowo-wschodnia część Parku Krajobrazowego Beskidu Małego, powstałego w 1998 r. W przyszłości planowane jest utworzenie tutaj rezerwatu "Leskowiec" celem ochrony fragmentu naturalnej buczyny, porastającej grzbiet pomiędzy Leskowcem a Groniem Jana Pawła II.

 

 

 

 
Kategoria: Powiat

W okresie wczesnego średniowiecza tereny obecnego powiatu suskiego pokrywała puszcza karpacka. Zwarte osadnictwo pojawiło się tu dość późno w stosunku do innych regionów naszego kraju, jednak najstarsze ślady pobytu człowieka w dorzeczu górnej Skawy są bardzo dawne, o czym przekonują wyniki badań archeologicznych. Wiemy między innymi, że w Zembrzycach istniało znaczne grodzisko, datowane przez większość badaczy na okres kultury łużyckiej (700-400 przed Chr.)


Za czasów pierwszych Piastów opisywany obszar znalazł się w granicach Ziemi Krakowskiej, jednak ok. 1179 r. został podzielony. Od tej pory jego zachodnia część znajdowała się na terenie księstw śląskich (początkowo opolskiego, później cieszyńskiego, a następnie, w wyniku kolejnych podziałów Śląska - oświęcimskiego i zatorskiego), a wschodnia pozostawała w granicach Królestwa Polskiego. Granica pomiędzy nimi biegła wtedy mniej więcej wzdłuż linii Skawy, i dalej na południe w kierunku Pasma Babiej Góry i pogranicza polsko-węgierskiego. Podział ten miał istotne znaczenie dla dalszej historii obu części obecnego powiatu suskiego i sprawił, że ich dzieje potoczyły się nieco odmiennie.


Pierwsza silniejsza i zwarta fala osadnictwa napłynęła na te tereny w XIV w. Akcja osadnicza była wówczas wspierana przez książąt oświęcimskich po stronie zachodniej (Zembrzyce - pierwsza wzmianka z 1333 r., Krzeszów - 1355, Śleszowice - 1376, Sucha - 1405) i królów polskich, głównie Kazimierza Wielkiego, po stronie wschodniej (Budzów - 1369, Maków - 1378). Te pierwsze w przeważającej części pozostały wsiami prywatnymi, szlacheckimi, natomiast te drugie weszły w skład nowo utworzonego starostwa lanckorońskiego i uzyskały w ten sposób status wsi królewskich. Trzecia fala osadnicza kierowała się na teren powiatu suskiego od strony północno-wschodniej, a jej nasilenie miało miejsce w XVI stuleciu i było związane z działalnością znanego rodu Jordanów z Zakliczyna. Zakładali oni kolejne wsie w zachodniej części obecnego powiatu suskiego (Osielec - 1521, Toporzysko, Wysoka, Naprawa), a ukoronowaniem tych działań była w 1564 r. lokacja na terenach dawnej wsi Malejowa pierwszego miasta na tym terenie, które otrzymało od nazwiska swojego założyciela nazwę Jordanów. Prawdopodnie od 2.poł XVI w. znaczną rolę w postępach osadnictwa na opisywanym terenie zaczęli odgrywać również wędrujący grzbietami pasm górskich pasterze wołoscy.


W 1564 roku Sejm w Warszawie dokonał ostatecznej inkorporacji terenów dawnych księstw oświęcimskiego i zatorskiego, zakupionych przez królów polskich już w poprzednim stuleciu, wcielając je jako powiat śląski do województwa krakowskiego. W ten sposób cały teren obecnego powiatu suskiego znalazł się w granicach Rzeczypospolitej. Można wyróżnić trzy jego części różniące się od siebie zwłaszcza pod względem stosunków własnościowych. Miejscowości położone w środkowej części opisywanego obszaru wchodziły nadal w skład starostwa lanckorońskiego i pozostawały wsiami królewskimi. Osady leżące na zachodnich i wschodnich krańcach obecnego powiatu znajdowały się w rękach prywatnych właścicieli, o ile jednak na Jordanowszczyźnie była to własność rozdrobniona, o tyle tereny pozostające przed laty w granicach księstw śląskich znalazły się na początku XVII w. w całości we władaniu rodu Komorowskich, co dało początek znacznemu dominium z centrum na zamku w Suchej. Dobra te pozostały w rękach znanych polskich rodów (po Komorowskich byli tu Wielopolscy, Braniccy i Tarnowscy) aż do 1939 r.


W 1772 r. w wyniku traktatu rozbiorowego teren obecnego powiatu suskiego został włączony w skład Cesarstwa Austriackiego. Starostwo lanckorońskie przestało istnieć, a miejscowości wchodzące wcześniej w jego skład, stały się własnością skarbu austriackiego. Pewna ich część została wystawiona na sprzedaż jeszcze w XVIII w., natomiast Maków wraz z okolicznymi 10 wsiami został zakupiony w 1839 r. przez hr. Filipa Saint-Genois, którego syn odsprzedał z kolei w 1878 r. te tereny arcyksięciu Albrechtowi Habsburgowi. Maków, Zawoja i okolice pozostawały w rękach Habsburgów także po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r., przy czym część dóbr została w 1924 r. przekazana Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie.


W okresie porozbiorowym, a także później, za czasów II Rzeczypospolitej, przeprowadzano na Podbabiogórzu częste zmiany w podziale administracyjnym. Cały omawiany obszar wchodził najpierw kolejno w skład cyrkułów: w Wieliczce, Myślenicach i Wadowicach. W wyniku reformy, jaka miała miejsce w Cesarstwie w 1867 r., utworzone zostały starostwa powiatowe. Wtedy to dobra suskie znalazły się w granicach powiatu żywieckiego, Maków i okolice - wadowickiego, a Jordanów - myślenickiego. Kilka lat po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w 1924 r. utworzony został nowy powiat z siedzibą w Makowie, w którego granicach znalazła się także Sucha wraz z okolicznymi miejscowościami. Taki stan rzeczy utrzymał się jednak tylko niespełna 10 lat, do roku 1933, kiedy to powiat makowski zlikwidowano. Sucha znalazła się wtedy ponownie w powiecie żywieckim, a Maków i okolice w wadowickim. Wschodnia część omawianego obszaru z Jordanowem w okresie II Rzeczypospolitej pozostawała stale w granicach powiatu myślenickiego.
W okresie okupacji hitlerowskiej zachodnia część omawianego obszaru wraz z Suchą została bezpośrednio wcielona do Rzeszy Niemieckiej, natomiast wschodnia, z Makowem i Jordanowem, weszła w skład nowo utworzonego przez Niemców Generalnego Gubernatorstwa. Granica pomiędzy nimi biegła wzdłuż Skawy i dalej głównym grzbietem Pasma Jałowieckiego.


W tych trudnych czasach mieszkańcy Podbabiogórza niejednokrotnie dawali dowody swojego patriotyzmu i przywiązania do Ojczyzny. Do historii przeszła dzielna walka, jaką z przeważającymi siłami niemieckimi 1-2 września 1939 r. stoczyły w Wysokiej koło Jordanowa oddziały 10. Brygady Kawalerii Zmotoryzowanej pod dowództwem płk. Stanisława Maczka wspierane przez miejscową ludność. Od pierwszych miesięcy wojny na opisywanym obszarze rozwijał się ruch oporu, dużą aktywnością wykazywały się liczne oddziały partyzanckie, szczególnie aktywne w ostatnich latach okupacji w rejonie Pasma Polic. W styczniu 1945 r. tereny te zostały zajęte przez wojska radzieckie, które wyparły stąd oddziały niemieckie.
Ważną datą w powojennej historii Podbabiogórza jest rok 1956, kiedy to z części terenów, wchodzących wcześniej w skład powiatów: żywieckiego, wadowickiego i myślenickiego utworzony został nowy powiat z siedzibą w Suchej. Jednak w 1975 r., w wyniku reformy wprowadzającej nowy, dwustopniowy podział administracyjny kraju (województwa, gminy) został on zlikwidowany, a jego teren podzielony i wcielony do nowoutworzonych województw: bielskiego i nowosądeckiego. Ćwierć wieku później, w wyniku kolejnej reformy, już w czasach III Rzeczypospolitej, 1 I 1999 r., powiat suski, w nieco zmienionym kształcie terytorialnym, powrócił na mapę, wchodząc, zgodnie z tradycjami historycznymi i kulturowymi mieszkańców, w skład województwa małopolskiego.

 

 

 

 

Poznaj Powiat Suski

Historia

W okresie wczesnego średniowiecza tereny obecnego powiatu suskiego pokrywa

Mapy

Mapa poglądowa Mapa administracyjna Mapa szczegółowa do pobrania plik

Kalendarz imprez

      - Najważniejsze imprezy na obszarze powiatu suskiego w 2017 r. » opracowanie:St

Położenie

Powiat suski leży w Beskidach, na południowo-zachodnim krańcu województ

Szlaki turystyczne

Informatory o szlakach turystycznych w Powiecie Suskim:

Polski English
Deutsch Française
Jesteś tutaj:   Strona główna PowiatHistoriaPowiat
Zobacz również

 

klim

 

 

 

Starostwo Powiatowe w Suchej Beskidzkiej posiada certyfikat Systemu Zarządzania Jakością wg normy ISO 9001:2008.